Albanian proverbs

A

A rrohet me zemër të lepurit? --South

Can you live with the heart of a rabbit?

Ai që ndërton me djersë, mbron me gjak. --South

Who builds with sweat, defends with blood.

Ai që përton sot, pendohet mot. --Vlorë

Who is lazy today, regrets it later.

Ai që s'ka zemër, s'ka as thembër. --South

Who has no heart, has no heels.

Asht kollaj me ia pre bishtin ujkut të vramë. --Shkodër

It is easy to cut the tail of a dead wolf.

B

Balta -- m'ë ëmbël se mjalta. --Vlorë

The mud [in Albania] is sweeter than honey [elsewhere]

Bujku i mirë, ia merr me zorr bukën tokës. --Tropojë

A good farmer takes with force the bread from the earth.

Burri në shtëpi, si dreqi në xhami. --Elbasan

A man at home, like the devil in a mosque.

C

C'ma ka zemra, ma qit vena. --Shkodër

What I have in my heart is brought out by the wine.

Cdo njeri është mbret në shtëpinë e tij. --South

Every person is king in his own home.

Ç

Çelësi që punon, nuk ndryshket. --Mallakastër

The key that is used does not rust.

D

Dembeli është nëna e të gjithë veseve. --North

Lazyness is the mother of all bad habits.

Dera e përtimit, caku i mjerimit. --Librazhd

The door of lazyness is the boundary of suffering.

Dielli, edhe kur ka re, ndrit. --Gjirokastër

The sun shines even when it is cloudy.

Difton fmija, c'ka shtëpia. --North

The child tells what is in the house.

Dita pa punë nata pa gjumë. --South

The day without work, the night without sleep.

Dora me baltë buka me mjaltë. --Kosovo

The hand with mud, the bread with honey.

Dora e larë, zorrë e tharë. --South

When the hand is clean, the intestine is dry.

Duket zogu që në ve. --South

You know the bird since it is an egg.

E

E vërteta rri si vaji mbi ujë. --North

The truth stays like oil on water.

Edhe ujët po të rrijë në një vend qelbet. --South

Even water gets stale if it stays in one place.

F

Fikut ulët i hyp kushdo. --Krujë

The low fig [fruit branch] can be climbed by everyone.

Fjala e plakut, e pushka e djalit. --Krujë

The word of the old, and the gun of the young.

G

Gruaja që nuk do të gatuajë, shosh gjithë ditën. --Skrapar

.

Gj

Gjarpëri ecën dhe fshin gjurmët me bisht. --Korçë

The snake moves and erases its tracks.

Gjithsecili në punën e tij është zot. --South

Each person at his job is a god.

Gjykon puna, s'gjykon guna. --Librazhd

You tell by the work, not by the [clothes].

H

Hekuri sa punohet, aq zbukurohet. --Vlorë

The more worked the steel is, the more beautiful it becomes

I

I mjeri ai që s'mendon për pleqëri. --Shkodër

Poor he who does not think of old age.

I riu ka fuqi, plaku mëncuri. --South

The young have strength, the old have knowledge.

K

Kali plak të len barrën në rrugë. --North

The old horse leaves the load on the road.

Kau që nuk vete në arë e pret sëpata. --Kurvëllesh

The cow that does not go in the field gets the axe.

Kazma në dorë, buka në gojë; kazma në katua, trasta del për miell hua. --Skrapar

Pickaxe at hand, bread in mouth; pickaxe in cellar, the sack comes out for borrowed flour.

Kënga për darkë, brenga për drekë. --South

The song for dinner, the grief for lunch.

Ku ka bletë, ka dhe mjaltë. --Përmet

Where there are bees, there is honey.

Ku ka zemër ka dhe krahë. --South

Where there is heart, there are hands.

Kullote dhinë të të mbushë kusinë. --Gjirokastër

Feed the goat to fill the pot.

Kur s'ke mbjellë, s'ke çfarë korr. --South

If you do not sow, you do not have anything to reap.

Kur s'ke punë luaj derën. --Përmet

When you do not have any work, move the door.

Kush di me lavdue, din edhe me cpifë. --Krujë

Who knows how to praise knows also how to lie.

Kush fërkon pulën, ha edhe vezën. --Korçë

Who rubs the chicken, eats even the egg.

Kush fle ngrohtë ka edhe ftohtë. --Arbëreshët

Who sleeps warmly, feels even cold.

Kush i kullot deshët, ai qeth dhe leshët. --Përmet

Who lets the rams graze gets the wool.

Kush ka turp, vdes për bukë. --South

Who is shy dies from hunger.

Kush mori udhë, dhe do të lodhet. --Gjirokastër

Who travels will also get tired.

Kush nuk di ç'është lodhja, ai nuk di ç'është çlodhja. --Berat

Who knows what is to be tired, does not know how to be ['not tired'].

Kush përton vdes urije. --Berat

Who is lazy dies from hunger.

Kush rri në pemë, ha edhe kokrrat. --Korçë

Who stays under the tree, eats the fruits.

Kush s'punon, dheut i rëndon. --South

Who does not work, is heavy to the earth.

Kush zë brumë do të gatuajë. --South

Who makes the dough will also cook.

Kushtrimi del për të ligshtin, pse trimi kujtohet vet. --Shkodër

The Clarion-call is for the weak, because the brave remember on their own.

L

Liria i ka rrënjët në gjak. --South

Freedom has roots in blood.

Lima dalëngadalë bëri tranë gjilpërë. --South

Slowly, the file turns the beam into a needle.

M

Malet tunden, po nuk bien. --South

The mountatins shake but do not fall.

Mbill me një dorë, korr me të dyja. --South

Sow with one hand, reap with both.

Mbroje atdhenë si shqipja folenë. --Shkodër

Protect your motherland like the eagle protects its nest

Me fal gjakun është burrni. --Kosovo

To forgive the blood [as in a killing] is to be a man.

Me lopatë ari dhe shat argjëndi tundën e lëkundën edhe malet nga vëndi. --Sarandë

With a spade of gold and a hoe of silver they rocked and swayed even the mountains from their places.

Më mirë "punë e mbarë", se "mirë se të gjej". --Shkodër

Better to say "good work" than "I hope to find you well".

Më mirë te vdesësh më këmbë, sesa të jetosh më gjunjë. --Berat

It is better to die standing up, than to live on your knees.

Mirë se të gjej, o hija e madhe! -Mirë se vjen o dembel hamë. -A kamë leje të rri pak? -Po pate me hangër rri sa të duash. --Tiranë

Hope to find you well, o big shadow! Welcome o lazy glutton. -Do I have permission to stay a while? If you have something to eat you can stay as long as you want.

Mos kij turp nga kush s'ka turp. --South

Do not by shy of whom is not shy.

Mos prit të të kërkojë e mira, po kërkoje. --Vlorë

Do not wait for good things to search for you, but search for them.

Mos rri si nusja në dasëm. --South

Do not stand like the bride at a wedding.

Mos u fshi si miu prapa poçes. --Skrapar

Do not hide like the mouse behind the pot.

Mos u fshi si miza nën bishtin e kalit. --Korçë

Do not hide like a fly under the tail of a horse.

Moti ndihmon atëqë punon. --Berat

The weather helps he who works.

Mushka do dru, e demi kular. --Sarandë

The mule needs wood, and the bull a yoke.

N

Në kurdhën e nxehtë, s'rrihet me çekan druri. --South

.

Nga del fjala, del dhe shpirti. --South

From whence comes the word, comes the soul.

Nga puna po nuk rrodhi, domosdo do pikojë. --Vlorë

From work if it does not flow, it will certainly drip.

Nuk mund të dalë punë e madhe nga ai që nuk do të voglën. --Berat

You will not get a big job done from whom does not want a small one.

Nuk rron peshku pa uje. --Kosovo

A fish cannot live without water.

Nuk zihet pleshti me dorashka. --Korçë

You cannot catch a flea with gloves.

Nj

Njeriut iu bëj njeri, qenit bëniu qen. --South

To the man behave like a man, to the dog behave like a dog.

Një ujë që nuk ecën s'pihet. --Elbasan

The water that does not flow is not fit to drink.

P

Paraja nuk i zgjedh njerëzit. --Vlorë

Money does not choose the people.

Pleqëria vjen me shokë. --South

Old age comes with friends.

Po kërciti dhëmbët qeni i qëndro me shkop në dorë. --South

If a dog shows his teeth, show him the wood.

Po nise një udhë, do kaptosh dhe sheshe, dhe male, dhe gurë. --Devoll

If you start on a travel, you will also cross plains, mountains and stones.

Po nuk e pate të ligën brënda, s'të vjen nga jashtë. --Vlorë

If you do not have malice inside, it will not come from outside.

Po nuk qau fëmija, nuk i jep nëna sisë. --South

If a child does not cry, his mother will not breast feed him.

Po nuk u turbullua, nuk kthjellohet. --Përmet

If it does not get cloudy, it will not get clear.

Po shkove me të kërciturit gishtërinjtë sot, mos u anko nga të kërciturit e zorrëve nesër. --Vlorë

If you start with the popping of the fingers today, do not complain of the popping of the intestines tomorrow (i.e. hunger).

Pula që këndon në mbrëmje nuk bën vezë në mëngjes. --South

The chicken that cries at night does not lay egg in the morning.

Puna e rinisë, jorgan i pleqërisë. --Tiranë

The work of the youth is the blanket of the old.

Q

Qan ara se nuk i vjen fara. --Sarandë

Weeps the field because it does not get any seeds.

R

Ruaj dhinë të pish qumështin. --Sarandë

Mind the goats so that you will drink their milk.

S

S'bëhet vreshti me urata, po me shata e lopata. --South

The vinery is no made with blessings, but with hoes and spades.

S'gjuhet me zagar të lidhur. --Berat

You cannot hunt with a tied dog.

Sa më shpejt kositet livadhi; aq më shpejt lind bari. --Tropojë

The more you mow the lawn, the faster the grass grows.

Sh

Shpjere gojën te buka e jo bukën te goja. --South

Take the mouth to the bread, not the bread to the mouth.

Shqiponja fluturon në qiell, po folenë e bën në tokë. --Labëri

The eagle flies in the sky, but nests on the ground.

T

Trupi shëndoshet me të punuar, mëndja ndërtohet me të mësuar. --South

The body builds up with work, the mind with studying.

U

Ujku e ka qafën e trashë, se ka kambët e shpejta. --Krujë

The wolf has a thick neck because it has fast legs.

V

Vure vezën more pulën. --Krujë

If you put an egg, you get a chicken.

Referenced By